Hemşirenin Kalemi Hemşirelik Bakım Planları

Akciğer Kanseri Hemşirelik Bakımı

Akciğer Kanseri Nedir ?

   Akciğer kanseri, normal akciğer dokusunun kontrolsüz çoğalarak dokuda kitle (tümör) oluşması sonucu görülen yaygın bir kanser hastalığıdır. Görülen kanser hastalıklarının     %12-16`sını akciğer kanseri oluşturmaktadır ve kanser ölümlerinin %18ìnden sorumludur.

   Sigara kullanımı başlıca olmak üzere kirli hava, alkol, radyasyon, sağlıksız beslenme gibi etmenler akciğer kanserine yol açabilir.

Akciğer Kanserinde Hemşirelik Bakımı Nasıl olmalıdır ?

   Tüm kanser hastalıklarında olduğu gibi akciğer kanserinde de asıl amaç hastanın yaşam süresinin uzatılması ve daha nitelikli bir yaşam sürmesidir. Hemşire burada verilen tedaviyi uygulayarak, hastanın bakımını vererek bunu destekler.

    Hemşire tedavi ve bakımın yanı sıra kullanılan ilaçların yan etkileri ve hastalığın kendi semptomları (ağrı, yorgunluk, depresyon, anksiyete, cinsel bozukluklar vs.) ile de ilgilenmelidir. Tüm bunlar hastanın yaşam kalitesini olumsuz etkiler ve istenilen gelişme görülmeyebilir.

   Bu bakımlar tanı aşaması, hastalığa bağlı semptomlar ve tedaviye yönelik olarak incelenebilir.

Tanı Aşamasında Bakım ve Destek

   Hasta akciğer kanseri tanısını konulduktan sonra hastalığı kabullenme, tedaviyi sürdürme ve sosyal sorunlar ile baş etmede güçlük çekebilir. Ayrıca hastalar ve yakınları kanseri ölüm ile ilişkilendirdiğinden dolayı genellikle ölüm korkusu, umutsuzluk, kaygı ve inkar gibi duygusal tepkiler gösterebilirler.

   Tanı konulduktan sonra hasta ve yakınları en çok zamanını hemşireler ile geçirmektedir. Hemşireler bu ilk süreçte onları yakından izlemeli ve gerektiği durumda onlara destek vermelidir. Onlara hastalığın etkileri ile baş etmesi için kaynak önerebilir, hekimi ile iletişime geçerek psikiyatri hekimine yönlendirebilir, onları hastalık ve tedavi süreci ile ilgili bilgilendirebilir. Hemşire tanı konulduktan sonra hastanın yanında olduğunu ona hissettirmeli ve hastanın kendisi için önemli olan bilgileri paylaşması için güven vermelidir.

Hastalığın Semptomlarının Giderilmesinde Hemşirenin Rolü

   Akciğer kanserinde çeşitli belirti ve bulgular vardır. Bunlar; şiddetli öksürük, göğüs ve sırt ağrısı, solunum güçlüğü, kilo kaybı vs.  Hemşirenin hastalığın semptomlarındaki bakımının amacı bu sorunları kontrol altında tutarak hastalığın seyri boyrunca rahat etmesini ve kaliteli bir yaşam sürmesini sağlamaktır.

Akciğer Kanserinde Ağrı Sırasında Bakım Nasıl Olmalıdır ?

   Akciğer kanseri olan bireyler şiddetli ağrıyla yakınırlar. Bunun nedeni ise tümörün akciğer dokusuna yaprığı baskıdır.

Ağrının kontrolü için hastanın hekiminin tedaviye verdiği ağrı kesici ilaçları hastaya kullanmalı gerekirse hastanedeki algoloji birimiyle iletişime geçilmelidir. Hastanın pozisyon değişikliğinde ağrsının artıp artmadığını öğrenmeli, acının şekli, yeri, sıklığını sormalı ona uygun pozisyonlar verilmelidir. Hastanın ağrısı için ağrı skalası kullanmalı ve sonuca göre uygun girişimler planlanmalıdır.

Akciğer Kanserinde Aktivite Düzensizliğinde Hemşirelik Bakımı Nasıl Olmalıdır ?

   Hücrelere oksijen gidememesi, basınç yaraları ve ağrı gibi hastalığa bağlı sebepler hastanın hareket etmesini kısıtlayabilir. Hastanın hareketindeki kısıtlılık hastanın ihtiyaçlarını gidermesini zorlaştırdığı gibi hemşire de hastaya bakım vermekte zorlanır ve daha fazla iş gücü gerektirir.

   Bakıma karar vermeden önce hasta değerlendirilmeli ve gerekirse hasta ile birlikte girişim planlanmalıdır. Aktivite öncesi ağrı varsa giderici çalışmalar yapılır. Bu sayede tedavi süreci rahat geçirilir. Gündük yaşam aktivitelerini yerine getiremiyorsa, hastaya yardımcı olunur. Bu sayede hastanın ihtiyaçları giderilir.

Akciğer Kanserinde Solunum Bozukluklarına Yönelik Bakım Nasıl Olmalıdır ?

   Akciğerlerin solunum kapasitesinin bozulması sonucunda hastada solunum güçlüğü, solunum durması, fazla sekresyon salgılama ve öksürük gibi komplikasyonlar meydana gelmektedir.

   Hemşirenin buradaki amacı hava yolunun açıklığını süreki sağlayarak hastanın rahat bir şekilde nefes almasını sağlamaktır. Hemşire solunum sıklığı, ritmi, öksürük ve balgam yönünden hastayı incelemeli ve ona göre girişimler planlamalıdır. Duruma göre hastaya isteme göre oksijen takviyesi verebilir ve onu rahatlatabilir. Hastaya öksürük egzersizleri öğretilebilir solunum yollarının açılmasında yardımcı olabilir. Solunumu zorlaştıran pozisyonlar yerini hava yolunu açıp rahat soluk almasını sağlayacak pozisyonlar  (semi fawler) verilebilir.

Akciğer Kanserinde Beslenme Değişikliğinde Hastaya Nasıl Bakım Vermelidir ?

   Akciğer kanseri hastalarında beslenmede değişiklik yaşanması durumunda vücuda gerekli olan bütün besin maddelerini karşılayamayabilir.

   Hastane diyetisyeninin verdiği diyete uygun olarak hastanın beslenmesini sağlamalı hasta beslenemediği durumlarda beslenmesine yardım edilmelidir. Hasta yemek yedikten sonra ağız bakımı verilmelidir. Kilo takibi yapılabilir ve ona uygun besinler için diyetisyen ile iletişime geçilebilir.

Uzun Süre Yatan Hastada Basınç Yarası Bakımı Nasıl Olmalıdır ?

   Yatış süresi uzun olan hastalarda her türlü önlem alınsa bile basınç yaraları oluşabilir. Bu yaralar hastanın kaliteli bir yaşam sürmesini engellediği gibi hemşirenin de bakımını zorlaştırabilir.

   Hemşirenin asıl amacı bu yaraların oluşmasını engellemektir. Basınç yaraları genellikle pozisyon değiştirmeden yatan hastalarda meydana gelmektedir. Gün içinde hastanın pozisyon değiştirmesini sağlamalı ve bunu engellemelidir. Yaranın temizliği düzenli olarak yapılmalı ve enfeksiyon riskini azaltmalıdır.

Tedaviye Bağlı Semptomlarda Hemşirelik Bakımı Nasıl Olmalıdır ?

   Akciğer kanserinde hastalığın getirdiği semptomların yanında verilen tedavilerin de etkileri görülmektedir. Cerrahi tedavi, kemoterapi ve radyoterapi hastaya verilen tedavilerdir. Bu tedaviler farklı olduğu için her tedavide verilecek hemşirelik bakımı da farklı olmalıdır. Hemşire burada verilecek tedavi öncesinde hastayı hazırlamalı, hasta ve ailesini bilgilendirmelidr. Tedavi sonrasında ise hastayı oluşabilecek sorunlar açısından izlemeli ve yapılacak girişimleri planlamalıdır.

Cerrah Tedavi Sonrası Hemşirelik Bakımı Nasıl Olmalıdır ?

   Kanser hastalıklarında cerrahi tedavi yöntemine sıklıkla başvurulur. Ameliyat sonrasında hastada enfeksiyon, kanama ve ağrı meydana gelebilir. Bu belirtiler görüldüğü andan itibaren hekimle iletişime geçilebilir ve belirtiye uygun girişimler planlanabilir.

Radyo Terapi Sonrası Hemşirelik Bakımı Nasıl Olmalıdır ?

   Radyoterapi süresince hasta çok fazla enerji kaybedeceği için işlem öncesi hasta yeterli beslenmeli ve dinlenmelidir. Kilo kaybını önleyecek bir diyet için diyetisyen ile işbirliği yapılabilir, iştahı olmayan hasta yemek için teşvik edilmelidir. Radyoterapi sonrası deride ve tüyde döküntüler oluşabilir cilt hassaslaşabilir. Dökülen tüylerin eski hale geleceğini hastaya söylemeli ve bu konudaki endişesi bitirilmelidir. Günlük yürüyüşler, egzersizler ve hobiler hastayı motive ederek tedaviyi olumlu yönde etkileyeceği için teşvik edilmelidir.

Kemoterapi Tedavisinde Hemşirelik Bakımı Nasıl Olmalıdır ?

   Radyoterapi gibi kemoterapi de tümör hücreleriyle birlikte sağlıklı hücreleri de etkileyebilmektedir. Kemoterapi ilaçlarının yan etkisi genellikle doza göre değişir ve bunlar kan, saç ve sindirim sistemi hücreleri gibi sık bölünen hücreleri etkiler.

   Kan hücrelerini etkilediğinde savunma hücreleri zayıflar hastanın bağışıklık sistemini zayıflatır, yer yer kanamalar meydana gelebilir ve yorgunluklar hissedilebilir. Burada hastanın bağışıklığı kontrol altıda tutulmalı ve enfeksiyon riskine karşı önlemler alınmalıdır. Damar yolu takılıysa buranın temizliği sık yapılabilir, takılı kateterlerin çevresi asepsi kurallarına uyularak temizlenebilir ve hastanın çevresi temiz tutulabilir.

   Sindirim sistemini etkilediğinde kusma, ishal, ağız ve dilde yaralar meydana gelebilir. Kusma riskine karşı hastanın pozisyonu uygun hale gelmelidir ki hasta kusmuğunu aspire etmesin ve hava yolu tıkanmasın. İshal olan hastalarda kaybedile suyu yerini koymak için bol sıvı takviyesi yapılmalıdır ve genital bölge temizliği yapılmalıdır. Hastanın ağız bakımı yemek sonrasında yapılmalı  ve ağız yaralarının önüne geçmelidir.

KAYNAKÇA

  • AKYOLCU, Neriman,C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 2002, 6(1) (KANSERLİ HASTALARDA DİSPNE VE HEMŞİRELİK BAKIMI)
  • Altıparmak S.,Fadıloğlu Ç., Gürsoy Ş. T., Altıparmak O., Ege Tıp Dergisi / Ege Journal of Medicine 50 (2): 95-102, 2011 (Kemoterapi tedavisi alan akciğer kanserli hastalarda öz bakım gücü ve yaşam kalitesi ilişkisi)
  • KILINÇ Gürsel, DEÜ TIP FAKÜLTESİ DERGİSİ CİLT 26, SAYI 1, (NİSAN) 2012, 75 – 83 (Çocuklarda Kemoterapi ve Radyoterapi İlişkili Oral Komplikasyonlar)
  • ÇAKIR Binali, MİLOĞLU Özkan, HARORLI Abubekir, Atatürk Üniv. Diş Hek. Fak. Derg. Cilt:16, Sayı: 3, Yıl: 2006, Sayfa: 50-55 (RADYOTERAPİ VE KEMOTERAPİ GÖREN HASTALARDA ORAL BAKIM)
  • CAN Gülbeyaz, Dehra, İstanbul Üniversitesi – Cerrahpaşa Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Akciğer Kanserinde Hemşirelik Bakımı

Keywords:Kanserli hastada hemşirelik bakım planı Akciğer kanseri TABURCULUK EĞİTİMİ Göz hemşirelik bakım planı Örnekleri Hemşirelik Tanıları NANDA Hemşirelik Tanıları Lobektomi hemşirelik bakımı Hemsirelik tani formu Akciğer ameliyatı sonrası hemşirelik bakımı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir